ÇEVREMİZ
İnsanların yaşadıkları çevreye
ilişkin duyarlılıkları özellikle son yıllarda artarak yükseliyor. Üzerinde yaşadığımız
dünyanın doğal yaşamını sürdürmesi, bunun için doğal kaynakların akılcı ve tedbirli
kullanılması giderek insanlığın ortak dileği oluyor. Dünyamızın doğal dengesinin
bozulması, ve çevrenin kirlenmesi, kalkınmanın, sanayileşmenin bedeli olmamalıdır
diye düşünüyor insanoğlu. Hiç kuşku yok ki insanlığın böyle düşünmesinin en
önemli nedeni, yaşadığımız yıllarda çevrenin hiçbir dönemde olmadığı kadar kirlenmesi
sorunuyla karşı karşıya kalmasında yatıyor. Denizlerde atmosfere kadar insanın
doğal çevresi durmadan kirleniyor. Ancak, yeryüzündeki doğal dengenin taraflarından
biri olan insanlık bu kirlenmeye karşı bir bilinç oluşturarak davranacak ve
umuyoruz geç kalmayacak.
"Yapacağınızın küçük olduğunu düşünerek hiçbir şey yapmamak" gibi
bir hataya düşmek istemiyor, içinde yaşadığımız dünyanın haline üzülüyor ve
onun gidererek bozulan sağlığını düzeltmek yolunda bir şeyler yapmak istiyorsanız,
işte size çeşitli öneriler;
Yeniden kullanın. "Yeniden
kullanma alışkanlığı" geliştiriniz.
Eğer geri kazanma çabası
yoksa komşu ve dostlarınızı böyle bir çaba başlatmaya ikna edin.
Evinizde kullandığınız
ürünler arasında yeniden kullanılmayanları azaltın. Çöplüklere ne kadar az atık
bırakılırsa, o kadar uzun süre kullanılabileceklerdir.
Kullanılmış kağıttan yapılmış
kırtasiye, kart ve paket kağıdı satın alın.
Bir bahçeniz olsun. Kentsel
bölgelerde iseniz en azından saksıda yaprak ve çiçek yetiştirebilirsiniz.
Bahçenizdeki otlar, yapraklar,
dallar ve diğer bitkiler için bir gübre yığını oluşturun. Bu, çöp toplamayı
azaltırken bahçenizin de büyüyüp gelişmesine yardımcı olacaktır.
Gübre yığınınıza kahve
telvesi, yumurta kabuğu, muz kabuğu gibi şeyler de koyun.
Bahçede böcek ilacı kullanımını
azaltın. Aslında böceklerin yalnızca yüzde biri ilaçtan etkilenmektedir. Organik
ilaçlar kullanmayı deneyin.
Ozon tabakasına zarar
veren kloroflorokarbonlu aerosollü kutulardan almayın.
Kağıt havlu değil, kumaş
havlu kullanın.
Çamaşır ve evdeki diğer
temizlik işleri için düşük fosfatlı ya da fosfatsız deterjan kullanını.
Klorsuz çamaşır suyu kullanın.
Kumaş çocuk bezi kullanın.
İçi yeniden doldurulabilen
veya yeniden kullanılabilen kutularda paketlenmiş ürünlerden alın.
Sürekli kullandığınız
deterjan ve diğer ürünlerin en büyük, ekonomik boyunu alın.
Yumurtaları karton kutuda
alın, suni köpükten yapılan kutuda almayın.
Yemekleri saklamak için
plastik rulo yerine mumlu kağıt kullanın.
İçinde toksik karışımlar
bulunan ürünler yerine toksik olmayan ürünleri seçin. Örneğin; karbonat, limon
suyu ve sirkeden temizlik maddesi oluşturun.
Eğer seçme şansınız varsa
manavlarda ve diğer şerlerde naylon poşet yerine kağıt torbalardan isteyin.
Eğer plastik torba kullanıyorsanız,
torbaları yıkayıp tekrar kullanın.
"Kağıt mı? Plastik
mi?" sorununu kolaylıkla tamamen ortadan kaldırabilirsiniz. Manava giderken
kendi torbanızı yanınıza alın.
Aşırı paketlenmiş mal
ve gıda ürünlerinden kaçının. Örneğin., plastik torba ya da sandıkta sıkça paketlenmişler
yerine açıkta atılan taze meyve ve sebzeleri alın. Kutu ve paketler, atık ırmağının
yaklaşık üçte birini oluşturmaktadır.
Mümkün olduğunca elektrik
ampulü yerine enerji tasarrufu sağlayan floresan lambalarından kullanın.
Evinizde gerekli izolasyonu
yapın. Evlerde harcanan enerjinin neredeyse yarısı izolasyon yetersizliğinden
kaynaklanmaktadır.
Pencere ve kapılarda aralık
olup olmadığına bakın, aralık varsa tıkayın. Pencere ve kapılara dış kanat taktırın.
Ocağınıza yılda en az
bir kez servis yaptırın.
Isıtıcı olarak radyatör
kullanıyorsanız, radyatörün arkasına bir yansıtıcı plaka koyun. Böylece ısıyı
duvarın çekmesini önlemiş olursunuz.
Doğal ışıktan en üst düzeyde
yararlanın. Düşünün, gün içinde gerçekten lamba yakmanız gerekiyor mu?
Odadan 15 dakika veya
daha fazla süreyle ayrılacaksanız ışıkları kapatın.
Buzdolabınızı "daha
az soğuk" duruma ayarlayın. Arkasındaki kondansatör borularını yılda bir
kez temizleyin.
Su musluğunu kapatın.
Tıraş olurken, dişlerinizi fırçalarken, bulaşık yıkarken musluğu açık bırakmak
her dakika 11-29 litre arasında su sarfiyatına neden oluyor.
Banyo yapmak yerine duş
alın, Düşük akış hızı olan duş başlığı takın.
Sızıntıları hemen tamir
edin. Damlayan bir musluk günde 76 litreden fazla su kaybına neden olabilir.
Bir çamaşır makinesi almanız
ya da kullanmakta olduğunuz makineyi değiştirmeniz gerektiği zaman önden yüklemeli
olanından alın. Önden yüklemeli olanlar, yukarıdan yüklemeli olanlara oranla
yüzde 40'a yakın daha az su tüketiyor.
Bulaşık, çamaşır makinelerinizi
ve kurutucunuzu yalnızca tam dolu olduklarında çalıştırın.
Mümkünse, çamaşır kurutma
makinesi kullanmak yerine, çamaşırlarınızı dışarıya asarak kurutun.
Garajınızı ve kapı önünü
hortumla yıkamayın, süpürün.
Eşyanız kırıldığında bir
kenara atacağınıza tamir edin.
Yağlı boya yerine lateks
boya kullanın.
Yeniden şarj edilebilen
pilleri kullanın.
Tatilde bile çevreye duyarlılığınızı
yitirmeyin. Etrafı kirletmeyin.
Hafta sonunda açık havada
ızgara yaparken, kirliliğe neden olan yabancı sıvılar kullanmayın. Plastik çatal,
bıçak ve tabakları yıkayarak yeniden kullanın.
Plastik kutu kapakları,
hayvanlar için öldürücü silah anlamına gelebilir. Kapakları almadan önce parçalara
ayırın.
Öldürücü balonlar! Helyum
dolu balonlar suya ulaştığında balina ve su kaplumbağaları tarafından yutularak
ölmelerine neden olabilmektedir. Balonlarınızın uçup gitmesine izin vermeyin.
Arka bahçenizi hayvanlar
için sığınak haline getirin.
Bir balıkçı ya da kayıkçı
iseniz, çöp toplayıp sahile taşımak için bir sistem geliştirin. Denize asla
bir şey boşaltmayın.
Eğer plaja yakın bir yerde
oturuyorsanız, bir plaj temizliği kampanyası düzenleyin ya da bu tür faaliyetlere
katılın.
Her yere giderken gerçekten
otomobil kullanmanız gerekiyor mu? İşe giderken yürüyün ya da bisiklete binin.
Mümkün olduğunca toplu
taşıma araçlarını kullanın.
İki ya da dört kişi birlikte
otomobil kullanırsa çok daha ucuza mal olur.
Otomobilinizin ayarını
sık sık yaptırın. Bir otomobil iyi çalışıyorsa da az benzin kullanır ve dolayısıyla
daha az toksik ve zararlı duman çıkarır.
Otomobil benzin filtresini
temiz tutun ve benzinden tasarruf edin.
Yeni bir araba akümülatörüne
mi gereksiniminiz var? Eskisini tamir ettirin.
Yükü hafifletin. Gereksiz
ağırlıklar, yakıt ekonomisini yüzde bir etkileyebilir.
Otomobilin havalandırmasını
kısın ya da kapatın.
Lastiklerinizin ömrünü
uzatmak ve benzinden tasarruf etmek istiyorsanız, hava doldurmayı ihmal etmeyin.
Yeni lastik alırken çelik gövdeli radyal olanlarını tercih edin.
Enerjiyi boya harcamayın.
Duraklamanız bir dakikayı aşıyorsa, arabanızı yeniden çalıştırarak daha az benzin
harcarsınız.
Otomobilinizin havalandırmasını
kontrol ettirerek sızdırmasını önleyin.
İşyerinizde yeniden kullanma
programları başlatın. Teneke kutular, camlar ve gazeteler, kolaylıkla kullanılabilir.
Kağıt israf ederek kağıt
çöpü oluşturmayın. Kağıtların iki tarafını da kullanıl, işi biten gayri resmi
yazışma kağıtlarını not kağıdı yapın.
İşyerinizde, bülten ve
gayri resmi yazışmaların kullanılmış kağıtlara basılmasını isteyin. Patron ya
da editör siz iseniz, bunu mutlaka yapın.
Okullarda müfredata ekoloji
ve yeniden kullanım konularının eklenmesini isteyin.
Yerel yönetiminizle birlikte
çalışarak, bölgenizdeki çöplük ve hurdalıkların en katı çevre standartlarına
uygun olarak tutulmasını sağlayın.
Yörenizde, gönüllüler
ve hatta belediye işçileri ile birlikte "çevreyi temizleme" projesi
organize edin.
Belediyenizi, kışın cadde
ve kaldırımlardaki buzları eritmek için tuz yerine kum kullanmaya ikna edin.
Bölgenizdeki kuş cenneti
alanlarının korunması için yerel yönetimlerle birlikte çalışın.
Yerel, bölgesel, ulusal
ve dünya çevre konularında sürekli bilgi edinin.
Bir ağaç dikin. Büyürken
karbondioksit tükettikleri için ağaçlar havanın temizlenmesine yardımçı olur
ve dünyanın ısınmasını azaltırlar.
Bir ağaç daha dikin.