DEPREM
ANINDA:
UYGULAYIN
Deprem anında 10 - 15 saniye içinde bulunduğunuz binayı terk edebiliyorsanız
derhal kaçın, yoksa güvenli bir yer bulun.
İlk sarsıntıyı hissettiğiniz anda sakin olun. Paniğe kapılmayın.
Panik, sağlıklı düşünmenizi engelleyecek, hatalı, bilinç dışı hareket etmenize
yol açacaktır. Bilinçli düşünebilmek, hazırlıklarınızı felaket anında değil,
daha önce yapmanıza ve planlamanıza bağlıdır.
10-15 saniye içimde bulunduğunuz yerden bina dışına güvenli bir açık alana çıkma
olanağınız ve planınız varsa, bunu derhal önceki bölümde anılan önlemleri alarak
uygulamaya koyun.
Eğer binayı terk edemiyorsanız, daha önce belirlediğiniz yaşam üçgeni alanına
gidin ve yan yatarak cenin pozisyonunu alın.
Kesinlikle oradan oraya koşmayın ve ayakta durmayın.
UNUTMAYIN
Yan yatarak cenin pozisyonu almanız, hem ellerinizle başınızı korurken çevreyi
görme ve gözlemleme şansı verecektir. Kolon, kiriş veya duvarlar bir anda düşmeyecek,
bu hareket belli bir sallantının ardından gerçekleşecektir. Bu da size son dakikada
da olsa vücudunuzu koruma şansı verecektir.
Herhangi bir şekilde enkaz altında ezilme durumu olduğunda vücudunuz bu şekilde
azami korunma olanağına sahiptir. İç organlarınızın büyük bir bölümünü ve böbreklerinizden
birini çalışır durumda tutabilmek için en ideal şekildir.
Enkaz altında öncelikle böbreklerin iflas ettiği bilinmelidir. Depremzedelerin
kurtarılması halinde bile, vücudunda onanamaz hasarların oluştuğu ve bu nedenle
ölüm olaylarının yaşandığı saptanmıştır.
Cenin pozisyonunun bir diğer özelliği ise, kurtarma ekiplerinin kazazedenin
bulunduğu bölüme en küçük bir gedikten de olsa ulaşması halinde, onu bulunduğu
yerden çıkartamazsa bile, elini tutmasına izin vermesidir. Saatler sonra bir
dış yardımın eline dokunması sayesinde, kazazedenin beyni hızla adrenalin pompalamaya
başlayacak ve onu yeniden hayata bağlayacak çok önemli bir köprü kurulmuş olacaktır.
Balkona çıkmaktan, merdivenden inmekten, asansöre binmekten kaçının. Kolon ve
kirişlerden de uzak durun. Bu arada, camlar kırılabilir, kitaplıklar devrilebilir,
mutfak dolaplarındaki tabak çanaklar dökülebilir. Bunları göz ardı etmeyin.
Hazırladığınız deprem çantasına ulaşmak için zaman harcamayın.
Eğer o an elinizin altında değilse pilli radyo, fener, konserve yiyecek ve içeceklerin
bulunduğu çantaya ulaşmaya çalışmak, sakınmak ve korunmak için size gerekli
olan süreyi çalabilir.
DEPREM SIRASINDA ARAÇTA BULUNANLAR
Yer sarsıntısını otomobilde, tünelde veya kapalı bir otoparkta hissettiğiniz
anda;
Paniğe kapılmayın. Yolda iseniz, aracınızı yol kenarına çekip, binalardan, elektrik
direklerinden veya ağaçlardan uzakta durdurun.
Tünel içinde iseniz ve çıkışa yakın değilseniz, aracınızı durdurup aşağıya inin
ve yanına yan yatarak cenin pozisyonu alın. Aracınızın içinde durmayın. Aynı
yöntemi kapalı bir otoparkta iseniz aynen uygulayın.
UNUTMAYIN
Araç içinde olduğunuz takdirde, üzerinize düşen bir parça ile ezilme riski taşıyorsunuz.
Oysa dışına çıkıp, yanına yattığınız takdirde, üzerinize yıkılacak tavan, tünel
gibi büyük kitleler aracı belki ezecek, ama yok etmeyecektir.
DEPREM SIRASINDA
Deprem sırasında eğer dışarıda bulunuluyorsa; bina, direk, reklam panosu, duvar
gibi devrilebilecek materyallerin uzağında durmak gereklidir. Herhangi bir nesnenin
(araba, balkon) altına girmek Çok sakıncalıdır. Deprem bitene kadar açık alanda
beklenmelidir.
Eğer bina içinde bulunuluyorsa, en güvenli yerler : ev yıkıldığında bizim yaşamamız
için gerekli yer kalmasını sağlayacak sağlam ve büyük eşyaların yanıdır. Anne
karnındaki pozisyonda yatmak gereklidir. Bunun söyle bir yararı vardır: Bina
çöktüğünde çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, mutfak tezgahı , büfe ya da büyük
kanepe gibi eşyalar çökme sonucu tavanı bir miktar tutarak küçük bir alan yaratırlar.
Bu alan bir insanın yasaması icin yeterli olabilmektedir. Ancak çok önemli bir
nokta evde belli dönemlerde deprem tatbikatının yapılması ve deprem sırasında
nerede ne koşulda olursak olalım hiç düşünmeden doğru olan yere en kısa surede
ulaşma yollarının planlanması gerekmektedir! Eğer bu yol üzerinde engel teşkil
edecek eşyalar varsa kaldırılmalıdır. Kapı altında durmak, masa yada yatak altına
girmek çok sakıncalıdır. Zemin ve birinci katlar riskli katlardır, deprem sırasında
5-6 saniyede mekan terk edilebiliyorsa mutlaka terk edilmesi gereklidir.
Depremden önce yapılacak birkaç basit hazırlık depremden sonraki zor yaşantımızı
çok kolaylaştırabilir. Örneğin aracımızın bagajında; bir çadır, uzun müddet
bozulmayan yiyecek ve içecekler, fener, ilk yardım malzemesi, giysi, telsiz,
battaniye, sıhhi malzemeler gibi eşyaların bulunması organize yardımın gelmesi
için gerekli olan 3- 4 gün boyunca bizi çok rahatlatacaktır.
Unutmayın ki deprem her zaman biz evdeyken olacak demek değildir. Gündüz evimizden
kilometrelerce uzakta iken deprem olduğunda eve dönmek için İstanbul gibi bir
metropolde arabanızı kullanamayacağınızı hatırlatmak isteriz. Yolların büyük
bölümü yıkılacak yada enkaz yığınlarından kullanılamaz hale gelecektir. Sağlam
ve kullanılabilir durumdaki yollar ise trafik yoğunluğundan kullanılamaz hale
gelecektir! Bu durumda saatlerce yürümek, yakınlarımıza ulaşmanın tek yolu olacak.
Spor bir ayakkabı, rahat birkaç giysi ,yağmurluk bu uzun yürüyüşü daha mümkün
kılacaktır.
Kobe depreminde yasanmış olduğu gibi bir başka büyük tehlike de, depremden sonra
çıkacak olan yangınlardır. Kobe'de depremden ölenler kadar depremden sonra çıkan
yangınlarda ölenler de çok fazladır. Eğer depremde evimiz yıkılmadıysa eve girip
doğalgaz , elektrik, LPG tüpü gibi sistemleri ana vanalarından kapatmak gereklidir.
Bunun dışında salgın hastalıklar, yiyecek ve içecek kıtlığı, sel ve artçı depremler
gibi ana deprem sokundan sonra devem eden tehlikelere karsı da mutlaka önlem
alınmalıdır.
Kitap hayat kurtarır. Entelektüellikten söylemiyoruz, gerçekten öyle. Evin ortasına
koyacağınız kitap dolu bir sandık, depremde en sağlam bir sığınak oluyor.
Marangoza kenarları 1 metre uzunluğunda tahta küp şeklinde bir sandık yaptırın
ve içini tıka basa kitapla doldurun. Dikkat! Sandık mukavva değil, mutlaka masif
tahta olmalı. Sandığın içine doldurulan kitaplar kırılmaz, parçalanmaz, ezilmez.
Kitapla doldurulmuş sandığın çevresini çamaşır ipinden daha kalınca bir naylon
iple sıkıca sarın. Böylece sandık darbelerle parçalansa bile ip kutunun dağılmasını
önleyecektir. İçi kitap dolu sandığı evdeki kolonlardan herhangi birinden 1
metre uzağa yerleştirin.
Deprem anında sandığın yanına sığının. Dizlerinizi karnınıza çekerek ve başınızı
da dizlerinize dayayarak pozisyon alın. Sandığın üzerine devrilecek bir kolon
yada beton plaka sandığı en fazla 10-15 santim ezebilir. Sandığın yanında her
durumda depremzedeye yetebilecek bir yaşama alanı kalır.