DEPREMDEN
ÖNCE:
PLANLAYIN
Yaşadığınız / Bulunduğunuz mekanı inceleyin. Korunma için bulunacağınız yeri
ve muhtemel kaçış yolunu belirleyin. Eğer bulunduğunuz noktadan kendinizi 10-15
saniye içinde bina dışına çıkartacak ve güvenli bir açık alana ulaştıracak pozisyonunuz
varsa, bu yolu saptayın. (Bu yöntem sadece giriş altı, giriş ve 1. katta olanlar
için geçerlidir.)
Deprem sırasında ilk 10-15 saniye binayı terkedebilmek açısından çok önemlidir.
Daha önce yaşanan depremlerden elde edilen istitastiki verilere göre, binalarda
yıkıma yol açan unsur, hissettiğiniz ilk sarsıntı değil, binanın rezonansa girmesidir.
Bu da size anılan süreyi kazandırmaktadır.
Bu süre içinde kaçma eylemini gerçekleştirebilecek bir yöntem bulduğunuz takdirde,
tatbik ederek zamanı saptayın. Böylelikle hem kesin kaçış sürenizi öğrenebilir,
hem bu süreyi daha da kısaltacak yöntemler geliştirebilirsiniz.
UNUTMAYIN
Kişisel kaçış zamanı ile, birilerine yardım ederek (eşiniz, çocuğunuz, iş arkadaşınız
ya da bir sakat) kaybedeceğiniz zaman çok farklıdır. Farklı senaryolar geliştirmenizde
ve süre tutarak denemenizde yarar vardır.
Kapı veya cam kenarında ya da bulunduğunuz yeri 10-15 saniye içinde terkedebilecek
bir mesafede iseniz, herhangi bir acil çıkış anında kullanacağınız güzergah
üzerinde size engel olabilecek saksı, masa, sandalye, koltuk, sandık ve benzeri
unsurları ortadan kaldırınız.
Bazı durumlarda ani bir acil çıkış olanağı yaratabilirsiniz. (giriş katındaki
camı kırarak dışarı çıkmak gibi). Bu cam kalın ya da sekurit (sağlamlaştırılmış)
olabilir. Bunu kırmak için bir yangın söndürme tüpünü kaçış yolu üzerinde bulundurabilirsiniz.
Unutmayın, vücudunuzda kesiklere ve yırtılmalara yol açmayı engellemek için
önce camı kendinize zarar vermeden kırmalısınız.
Binayı terk ederken mutlaka başınızı yüksekten veya tavandan düşen nesnelerden
(tuğla, kiremit, avize v.b.) korumalısınız. Bu aşamada yastık bir işe yaramayacak,
aksine çevrenizi görmenize ve sesleri duymanıza engel olacaktır. Bir kask veya
baret, bulamazsanız bir sandalye, bir tahta parçası, büyük ve kalın bir kitap
işinize yarayabilir.
Eğer binayı 10-15 saniye içinde terk edemiyorsanız, kesinlikle merdivenlerden,
merdiven boşluklarından uzak durunuz. Asansör bir tuzaktır. Kullanmayınız. Yıkılan
binalarda en yüksek oranda ölüm bu noktalarda meydana gelmektedir. Birinci kattan
daha yüksekteyseniz, atlamayı denemeyiniz. Yaşanan depremlerde ölümle ve ciddi
yaralanmalarla sonuçlanan olayların büyük bir bölümü yüksekten atlamayla ilişkilidir.
Bunun yerine yüksek binalarda yapılması zorunlu olan harici yangın merdivenlerini
kullanınız. Demir konstrüksiyondan inşa edilen bu merdivenler, binadan bağımsız
olduğu için yıkım darbesinden daha zor etkilenecek ve bağlı olduğu yerden kopması
halinde, çeperlerindeki kuşaklar nedeniyle düşme anında bir koruma alanı oluşturacaktır.
Dahili yangın merdivenleri koruyucu bir alan yaratmayacaktır.
Eğer bulunduğunuz bina depreme dayanıklı ve bulunduğunuz mekandaki masa çelik
veya kalın masif ahşap malzemeye sahipse başınıza düşebilecek eşyalardan sizi
koruyabilir. Ama tavan çökmesi halinde hiçbir koruyucu özelliği olmayacaktır.
ÖRNEK: Japonya'da öğrencilerin sığındığı masa altları.
Bu masalar aslında boğazları birleştirilmiş birer çelik kafestir. Bu özelliği
nedeniyle sıralar halinde masa bir arada düşünüldüğünde çöken tavanı karşılayıcı
ciddi bir direnç noktası oluşturmaktadır. Oysa Türkiye'de kullanılan basit tahta
veya zayıf sıraların böyle bir ağırlığı taşıyamayacağı kesindir.
Bir "Yaşam Üçgeni Alanı" yaratın. Masa, yatak altı gibi yerler yerine,
Ağırlık merkezi yere yakın çelik dolaplar (boyu uzunsa ve yapabiliyorsanız yana
devirin), para kasaları, çamaşır ve bulaşık makinesi gibi nesnelerin yanına
yatın ve cenin pozisyonu alın.
Herhangi bir yıkılma anında bu nesneler belki ezilecek ama asla yok olmayacaklardır.
Yanlarında yaratacağı alan sizin yaşam üçgeniniz olacaktır.
Mutfak iyi bir saklanma ve "Yaşam üçgeni" yaratılabilecek uygun bir
ortamdır. Tezgah altında ve yanında yer alan fırın, bulaşık makinesi ve buzdolabı,
bu bölümün ezilme oranını en aza indirger. Ancak, set üstü dolaplardan dökülecek
tabak, çanak ve bardak gibi cisimlere karşı bir önlem alınması, rafların düşmesine
engel olmak için de duvarla olan bağlantılarının sabitleştirilmesinde yarar
vardır.
Yaşanan depremlerden elde edilen veriler, mutfak ve banyoların en uygun yerler
olduğunu göstermektedir. Çünkü enkaz altında kalındığı takdirde, bu bölümlerde
hem yaşam üçgeni yaratabileceğiniz unsurlar vardır, hem de patlayan borulardan
sızan suyu içerek vücudunuzu crash sendromundan koruyabilme olanağı mevcuttur.
Enkaz altında kalan kişileri bekleyen en ciddi tehlike böbrek yetmezliği nedeniyle
ortaya çıkan sendromlardır.
Bulunmamanız gereken bir yer de kapı pervazlarıdır. Kapı pervazlarının taşıyıcı
hiçbir özelliği yoktur. Çelik kapılara da güvenmeyin. Bunların da taşıyıcı özelliği
olmadığı gibi, hem tehlike anında kırılması mümkün değildir, hem de üzerinize
devrilme riski bulunmaktadır.
Depreme uykuda yakalandığınız takdirde, kullanmanız gereken 10-15 saniyelik
süre bir hayli azalacaktır. Bunun için yatağınızın iki yanına 1 m3'lük tahta
sandıklar yaptırmanız ve içlerini kitaplarla doldurduktan sonra, kalın bir iple
çevresini sarmanız yararlı olabilir. Kitaplar da büyük bir ağırlık altında ezilmeyecek,
sardığınız kalın ip ise sandığın patlamasına engel olacaktır. Böyle bir hazırlığınız
yoksa, yatağın hemen kenarına ve yanına yan yatarak cenin pozisyonu alın.